WERSJA AUDIO

 

                                                                                               SZANSA 31 CHANCE

                                                                            Fundacja Szansa dla Niewidomych

                                                                             Chance for the Blind Foundation

 

WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE PRZYJAZNE NIEPEŁNOSPRAWNYM

                                                                                 MATERIAŁY SZKOLENIOWE

 

                               Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie


 


 

Zadanie dofinansowane przez Województwo Lubelskie

 

Spis treści:

  1. POSTAWY WOBEC OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 3

  2. INTEGRACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 5

  3. EMOCJE RODZICÓW DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO 10

  4. JAK POMÓC OSOBIE NIEWIDOMEJ 13

  5. KONWENCJA O PRAWACH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 22

  6. STANDARD TYFLOAREAź (TA) OTOCZENIE PRZYJAZNE DLA NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 25

 

1. POSTAWY WOBEC OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

 

POSTAWA- predyspozycje jednostki do działania w określony sposób wobec pewnych przedmiotów, ludzi, zdarzeń, do zachowania w sposób stały i przewidywalny.

KOMPONENTY POSTAWY:

-emocjonalny- uczucia przejawiane w stosunku do przedmiotu postawy -poznawczy- wiedza jaką jednostka posiada na temat przedmiotu postawy -behawioralny-zachowania wobec przedmiotu postawy POSTAWY WOBEC OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH -pozytywne nastawienie poznawcze-wiedza na temat niepełnosprawności, pozytywne emocje-realna ocena wpływu niepełnosprawności na psychikę, pozytywne zachowanie- społeczna akceptacja i szacunek, podejmowanie kontaktów i współpraca z osobami niepełnosprawnymi

-negatywne postawy charakteryzuje uczucie litości lub nadopiekuńczości: niedocenianie, deprecjonowanie, zwracanie zbytniej uwagi na kalectwo, skupianie się wyłącznie na nim, negatywne nastawienie społeczne, powiększanie dystansu, brak akceptacji dla uczestniczenia osób niepełnosprawnych w różnych relacjach społecznych, uczucie lęku i zakłopotania w obecności osób niepełnosprawnych

ZMIANA POSTAW

Badania wykazują, że jest możliwość zmian postaw negatywnych wobec osób niepełnosprawnych poprzez modyfikację ich poszczególnych komponentów. Komponent poznawczy odgrywa tutaj bardzo istotną rolę, ponieważ większa wiedza na temat określonego zjawiska powoduje redukcję lęku związanego z kontaktem z nim. Wiedza przekazywana w szkołach, na wszelkiego rodzaju szkoleniach czy warsztatach umożliwia lepsze wczucie się w sytuację osób z różnego rodzaju dysfunkcjami. Informacje o tym jak dana grupa osób funkcjonuje, jak przezwycięża swoje ograniczenia powoduje zmniejszenie poczucia dystansu a co za tym idzie zwiększenie poczucia komfortu oraz łatwość w nawiązywaniu kontaktu z takimi osobami. Wiedza, poznanie świata osób niepełnosprawnych niweluje również błędne stereotypy, jakie w każdym społeczeństwie funkcjonują na temat osób z dysfunkcjami. Szkodliwe uogólnienia również przyczyniają się do negatywnych postaw wobec tych osób. Bardzo ważnym czynnikiem jest również doświadczenie w osobistym kontakcie z niepełnosprawnymi. Te osoby, które mają w rodzinie czy wśród znajomych osobę z niepełnosprawnością przejawiają zdecydowanie bardziej pozytywne postawy wobec niepełnosprawnych. Należy więc umożliwiać kontakt z tymi osobami poprzez wspólne zabawy, zawody sportowe, warsztaty integracyjne. Ponadto, organizowanie małych grup o charakterze pozaszkolnym, w których uczniowie mają szansę lepiej się poznać, praca w grupach o charakterze integracyjnym oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczniów


 

niepełnosprawnych wpływają na modyfikacje negatywnych postaw. Wiedza na temat niepełnosprawności pochodząca od samych osób z dysfunkcjami jest lepiej zapamiętywana oraz ma lepszy wpływ na modyfikacje negatywnych postaw.

(Sękowski, Zieliński, 2010)


 

2. INTEGRACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH


 

Potrzeba integracji pojawia się, kiedy różne grupy ludzi chcą współistnieć pomimo różnic je dzielących. Różnice mogą wynikać z innego wyznania, grupy etnicznej czy niepełnosprawności. Integracja to nie tyle eliminowanie różnic, co nie jest możliwe w wielu wypadkach, ale przede wszystkim połączenie grup w taki sposób aby mogły one wspólnie działać, pracować, uczyć się bez względu na to, co je dzieli.


 

Słowo integracja pochodzi od łacińskiego integratio -odnowa, odbudowa. Obecnie odnosi się najczęściej do włączania osób niepełnosprawnych w społeczne funkcjonowanie. Nurt ten został zapoczątkowany w latach 60 w krajach skandynawskich i zyskał popularność w Polsce w latach 70. W definicji encyklopedycznej integracja to: zespolenie i zharmonizowanie elementów zbiorowości społecznej rozumiane jako intensywność i częstotliwość kontaktów między członkami danej zbiorowości oraz akceptacja w jej obrębie wspólnych systemów wartości, norm, ocen. Ważnym czynnikiem integracji społecznej jest wspólność interesów i podobieństwo sytuacji życiowej członków danej grupy. Dezintegracja społeczna stanowi skrajną postać dezorganizacji społecznej. Polega na ustaniu kontaktów, zerwaniu związków społecznych, zaniku reguł i norm" (Wielka Encyklopedia Powszechna, 1985, s.291) Celem integracji jest:


 

-tworzenie warunków w naturalnym środowisku społecznym sprzyjających osobom niepełnosprawnym w codziennym funkcjonowaniu, pracy, nauce czy spędzaniu wolnego czas


 

-przeciwdziałanie tendencjom izolacyjnym, segregującym, dyskryminującym


 

-normalizacja sytuacji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie, tak aby ich obecność była zjawiskiem oczywistym i normalnym dla członków danego społeczeństwa


 

Warunki skutecznej integracji:

  1. Dokładne ustalenie na drodze studiów porównawczych cech wspólnych i swoistych osób pełnosprawnych i niepełnosprawnych oraz wspólnych i swoistych czynników warunkujących rozwój, wychowanie i nauczanie obu tych kategorii osób.

  2. Stopień przygotowania nauczycieli do wykonywania czynności opiekuńczych, wychowawczych i dydaktycznych wobec dzieci niepełnosprawnych z uwzględnieniem ich swoistych trudności przystosowawczych i w nauce.

  3. Stopień przygotowania rodziców do pracy z dziećmi niepełnosprawnymi i do faktu pozostawienia ich w przedszkolu i szkole masowej.

  4. Zagwarantowanie dzieciom niepełnosprawnym od wczesnych faz rozwojowych, a następnie w przedszkolu i szkole, odpowiednich warunków zdrowotnych, w tym także specjalistycznego uczenia i usprawniania.

  5. Dobór odpowiedniej formy kształcenia specjalnego dla dzieci niepełnosprawnych ze względu na ich obecną sytuację zdrowotną, potrzeby i ich możliwości rozwojowe.

  6. Czynniki związane bezpośrednio z procesem wychowania i nauczania:

 

  1. dostosowanie programów wychowania i nauczania do zróżnicowanych potrzeb i możliwości psychofizycznych uczniów;

  2. dostosowanie przedszkoli, szkół i instytucji opiekuńczo-wychowawczych do potrzeb uczniów z ograniczoną sprawnością lokomocyjną i orientacją przestrzenną, dzieci chorych oraz do celów działalności profilaktycznej i terapeutycznej,

  3. dostosowanie organizacji procesu wychowania i nauczania do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów (liczebność grup, organizacja dnia, czas trwania zajęć i lekcji, tempo pracy, dobór przedmiotów prowadzonych dla uczniów sprawnych i niepełnosprawnych wspólnie i oddzielnie),

  4. stosowanie (obok wspólnych dla uczniów sprawnych i niepełnosprawnych) specjalnych metod i środków wychowania i nauczania,

  5. stosowanie w procesie wychowawczo-dydaktycznym różnych sposobów postępowania, mających na celu kształtowanie wzajemnego rozumienia się dzieci, poprawnych społecznie kontaktów i więzi koleżeńskich między nimi, wzajemnych akceptacji i gotowości współdziałania,

  6. stosowanie w różnych formach specjalnej pomocy dla dzieci niepełnosprawnych, ich rodziców i nauczycieli przez specjalistów zatrudnionych w danej instytucji oświatowej bądź specjalistycznych poradniach i ośrodkach (Maciarz A., 1987).


 

Zarzuty pod adresem kształcenia integracyjnego:

  1. niedostateczne zaopatrzenie w pomoce naukowe;

  2. nieprzystosowanie programów szkolnych do potrzeb dziecka upośledzonego;

  3. niezaspokajanie specjalnych potrzeb osób niepełnosprawnych;

  4. zbyt liczne klasy;

  5. duża rozpiętość wieku (niepełnosprawni starsi niż zdrowi);

  6. ograniczone, nie dość przygotowane kontakty społeczne;

  7. gorsza pozycja w klasie (poczucie zagrożenia i braku bezpieczeństwa);

h) mniejsze oczekiwania i większa pobłażliwość w stosunku do uczniów
niepełnosprawnych (Kwapiszowie J., J., 1992 nr 2-3).

Jednakże osoby, które na co dzień uczestniczą w procesie integracji dzieci sprawnych i niepełnosprawnych wskazują na korzyści ze wspólnego bytowania dzieci. Przebywanie dzieci zdrowych wśród rówieśników niepełnosprawnych budzi ich wrażliwość, rodzi się bezinteresowność. To w grupie integracyjnej dzieci zdrowe uczą się myśleć o innych i robić coś dla innych, a nie koncentrować uwagę wyłącznie na sobie. Przebywając w grupie, dzieci uczą się radzenia sobie w różnych sytuacjach, uczą się akceptacji postaw, różnorakich odczuć. Współprzebywanie stwarza pełne emocji sytuacje, w których dzieci uczą się współdziałania i współpracy.


 

Ważne jest, że im wcześniej dzieci zdrowe spotykają się ze swoimi niepełnosprawnymi rówieśnikami, tym łatwiej przebiega proces wzajemnego przyzwyczajania się, zrozumienia i akceptacji, czyli szeroko rozumianej tolerancji. Wspólne przebywanie przyczynia się do naturalnego usuwania uprzedzeń i lęków. Dzieci traktują niepełnosprawność w sposób naturalny, zachowują się tak, jakby nie zauważały różnic w wyglądzie czy efektach działania (Materiały z konferencji „X - lecie integracji w przedszkolach łódzkich", 2000).


 

Przebywanie w grupie integracyjnej stwarza dzieciom niepełnosprawnym możliwość poznania zachowań i sposobów postępowania dzieci zdrowych. Jest to niewątpliwą korzyścią w porównaniu z placówką kształcenia specjalnego.

Integracja zatem kształtuje właściwe postawy społeczne, stwarza dzieciom zdrowym możliwości ich pełnego rozwoju społecznego i emocjonalnego. Wspólne przebywanie z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi kształtuje osobowości wrażliwe, otwarte i gotowe do współdziałania.


 

W ten sposób dzieci mogą przekonać się, że sprawność nie jest czynnikiem decydującym o wartości człowieka.


 

3. EMOCJE RODZICÓW DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO


 

Droga jaką przechodzą rodzice dziecka niepełnosprawnego może być w skrócie przedstawiona jako przejście od fazy pytań „Dlaczego my?" do fazy „Co możemy zrobić, żeby pomóc naszemu dziecku w sposób efektywny?". Bardzo często zdarza się jednak, że opiekunowie pozostają na którymś z etapów pośredniczących.

1. Faza szoku pojawia się w momencie, kiedy rodzice dowiadują się, że ich dziecko jest niepełnosprawne i towarzyszą jej sile emocje oraz dezorganizacja psychiczna. Wstrząs emocjonalny jest bardzo wyraźny, pojawia się rozpacz, żal, lęk, poczucie krzywdy oraz bezgraniczny ból.

Bardzo często towarzyszą tej fazie stany nerwicowe, niekontrolowane reakcje emocjonalne, które powoduję kłótnie między małżonkami.

  1. Faza kryzysu emocjonalnego- w kolejnym etapie gwałtowane emocje ustępują miejsca przeciągającej się apatii, poczuciu beznadziei, bezradności oraz zawodu. Rodzice pesymistycznie oceniają przyszłość dziecka. Ojcowie z powodu braku możliwości odreagowania negatywnych emocji odsuwają się od życia rodzinnego i często przyjmują maskę obojętności, która kryje reakcje depresyjne.

  2. Faza pozornego przystosowania się-po fazie kryzysu emocjonalnego u rodziców silnie działają mechanizmy obronne w postaci odrzucenia faktu niepełnosprawności dziecka. Odrzucają oni diagnozy, podważają ich słuszność, szukają sposobów na wyleczenie dziecka często wybierając środki paramedyczne. Poszukują oni winnych zaistniałej sytuacji, obarczają winą siebie, lekarzy, przypisują niepełnosprawność dziecka zaniedbaniom. Okres ten może trwać bardzo długo, co sprawia, że rodzice stają się wyczerpani ciągłymi próbami wyleczenia dziecka.

  3. Faza konstruktywnego przystosowania się- w momencie uznania przez rodziców niepełnosprawności dziecka jako fakt, oraz porzucenia poszukiwania winnych za to, co ich spotkało, zaczynają oni zastanawiać się jak i czy można pomóc dziecku. Poszukują informacji jaki jest wpływ jego niepełnosprawności na rozwój i funkcjonowanie dziecka, zaczynają racjonalnie rozpatrywać sytuację. Mniej stresują się pomaganiem dziecku, odczuwają radość i satysfakcję z osiąganych przez niego postępów. Relacja z dzieckiem nie jest jednostronna-rodzice dają mu czas, opiekę, otaczają troską, natomiast dziecko daje rodzicom przywiązanie, radość i dobre samopoczucie.


 

Pomoc rodzicom z dzieckiem niepełnosprawnym należałoby rozpocząć ze świadomością fazy, w której się znajdują tak, aby towarzyszyć im w pierwszym szoku i negatywnych emocjach, wspierać, wysłuchać, zapewniać o swojej obecności. Bardzo ważne jest, aby nie podtrzymywać fałszywego przekonania o tym, że możliwe jest wyleczenie niepełnosprawności, jeśli faktycznie leży to poza zasięgiem dotychczasowych zdobyczy medycyny. Im szybciej rodzice pogodzą się z tym, jakie jest ich dziecko, i będą zastanawiali się, co można zrobić żeby ułatwić mu rozwój i funkcjonowanie, tym lepsze będzie miało ono szanse na wykształcenie wszystkiego, co leży w jego możliwościach. Ważne jest, aby rodzice przyjmowali niepełnosprawność dziecka jako jedną z jego cech, niekoniecznie tych najgorszych, nie otaczali go zbędną nadopiekuńczością i umieli realnie ocenić jego możliwości i szanse na dalszy rozwój na wszystkich płaszczyznach.

 

 

4. JAK POMÓC OSOBIE NIEWIDOMEJ


 

Osoby niewidome poruszają się samodzielnie, pracują zawodowo, załatwiają sprawy w urzędach, robią zakupy, korzystają ze środków lokomocji, z placówek kulturalnych i rekreacyjno - sportowych.

Wiele osób niewidomych z łatwością wykonuje różne czynności i nie lubi, żeby im pomagać.

Pomóż niewidomemu, gdy cię o to poprosi lub gdy zauważysz, że czuje się niepewnie lub jest zdezorientowany.

Biała laska, którą osoba niewidoma posługuje się przy chodzeniu, wysuwając ją nieco do przodu, powinna zwrócić twoją uwagę. Nie przechodź wówczas obojętnie. Przyjrzyj się życzliwie człowiekowi, któremu niewielkim wysiłkiem możesz pomóc. Sytuacja, w jakiej się z nim spotkasz i jego zachowanie, podsuną ci rodzaj i formę pomocy.

Jeżeli nie wiesz jak należy postąpić przede wszystkim staraj się zachować w sposób naturalny, unikaj okazywania nadmiernego współczucia i nie próbuj pomagać więcej niż trzeba.

Rozmawiając z osobą niewidomą pamiętaj, że jest takim samym człowiekiem jak ty, interesuje się tym samym, czym inni ludzie. Nie musisz unikać tematu utraty wzroku, ale nie należy rozmawiać tylko o tym. Słowa „widzieć" używaj równie często, jak w rozmowie z osobą widzącą. Będzie to zupełnie naturalne. Kieruj wypowiedź wprost do niewidomego. Nie traktuj towarzyszącej mu osoby jak „tłumacza". To, że ktoś nie widzi nie oznacza, że nie rozumie tego, co mówisz.

Gdy słuchasz osoby niewidomej potwierdzaj to w sposób werbalny, wtrącając np. „tak", „rozumiem."

Witając się z osobą niewidomą możesz delikatnie dotknąć jej dłoni, mówiąc np. „witam pana".


 


 

OSOBY NIEWIDOME potrafią orientować się w terenie i poruszać się po ulicach.

Osoby niewidome korzystają ze swoich rąk do utrzymywania równowagi, więc jeżeli chcesz taką osobę poprowadzić, zaproponuj jej swoje ramię, zamiast chwytać ją za rękę (można jednak poprowadzić rękę osoby niewidomej do poręczy lub oparcia krzesła, jeżeli chce ona wejść na schody lub usiąść).

Chcąc poprowadzić osobę niewidomą, zaproponuj jej swoje ramię. Wówczas stanie ona za tobą i chwyci cię dłonią nieco powyżej łokcia. Cztery palce wsunie pomiędzy twoją rękę i tułów, a kciukiem obejmie ramię z zewnątrz. W ten sposób osoba niewidoma będzie mogła doskonale orientować się, jakie ruchy wykonujesz.

Pamiętaj, że poruszając się z osobą niewidomą przewodnik zawsze i wszędzie idzie pierwszy, a osoba niewidoma pół kroku za nim.

Pamiętaj, aby obserwować nie tylko ziemię przed sobą i osobą niewidomą, ale także przestrzeń obejmującą tułów i głowę osoby niewidomej. Chodzi o to, abyście nie zahaczyli o gałęzie, zwisające znaki drogowe, tabliczki, czy wystające poza obrys budynku skrzynki, budki telefoniczne itp. Jeżeli znajdziecie się w ciasnej przestrzeni (np. w wąskich drzwiach, na zastawionym chodniku) zasygnalizuj to osobie niewidomej słownie oraz przez wysunięcie łokcia w tył. Wówczas osoba niewidoma schowa się za Twoimi plecami i będziecie mogli pokonać drogę „gęsiego".

Zbliżając się do schodów możesz uprzedzić o tym osobę niewidomą. Pamiętaj, aby poinformować, czy schody są w górę, w dół, czy mają nietypowe rozmiary itp.

Jeżeli musicie przejść przez drzwi, osoba niewidoma powinna znaleźć się po stronie zawiasów. Poinformuj zawczasu o takim manewrze i konieczności zmiany trzymanego ramienia. Ty otwierasz drzwi, a osoba niewidoma, zabezpieczając swoją twarz wolną ręką, złapie skrzydło, a następnie sama je zamknie.

Osoba niewidoma nie ma potrzeby wieszać się na twoim ramieniu, ani bardzo mocno zaciskać dłoni. Tempo marszu możecie dostosowywać dowolnie -zależnie od okoliczności.

Jeśli chcesz wskazać osobie niewidomej miejsce do siedzenia, to połóż jej dłoń na wewnętrznej stronie oparcia, albo na samym siedzisku. Jeżeli osoba niewidoma korzysta z pomocy psa przewodnika, idź po przeciwnej stronie niż pies. Idąc opisuj otoczenie i wskazuj przeszkody, np. schody („w górę" lub „w dół") albo dziurę w chodniku. Inne zagrożenia to: drzwi obrotowe, otwarte drzwiczki szafy i przedmioty wystające ze ścian na poziomie głowy, takie jak rośliny czy lampy. Jeżeli chcesz ostrzec osobę niewidomą, zrób to w sposób konkretny. Sam okrzyk „uważaj!" nie pozwoli jej zorientować się, czy ma się zatrzymać, uciekać, pochylić czy coś przeskoczyć.

Jeżeli wskazujesz osobie niewidomej drogę, podaj jej konkretne wskazówki niewymagające orientacji wzrokowej. Zamiast powiedzieć „skręć w prawo przy półce z materiałami biurowymi" powiedz „idź prosto do końca alejki a potem skręć w prawo", gdyż osoba ta może nie wiedzieć, gdzie znajdują się materiały biurowe.

Jeśli musisz już iść i pozostawiasz osobę niewidomą w jakimś miejscu samą, powiedz jej o tym, opisz jej drogę do wyjścia a następnie pozostaw ją blisko ściany, stołu lub w jakimś innym konkretnym miejscu. Pozostawiając taką osobę na środku pomieszczenia sprawiasz jej duży kłopot. Nie dotykaj laski ani psa osoby niewidomej. Pies jest w pracy i nie może się rozpraszać, laska stanowi cześć przestrzeni osobistej danej osoby. Jeśli osoba niewidoma położy gdzieś laskę, nie przekładaj jej, uprzedzaj jedynie wtedy, jeśli może stanowić ona przeszkodę.

Proponuj niewidomym klientom odczytanie informacji podanych w formie pisemnej, np. karty dań, etykiet na produktach albo wyciągu z konta. Odlicz resztę na głos, aby mogli oni zapamiętać, jakie otrzymali banknoty. Jeśli serwujesz osobie niewidomej posiłek, opisz jej dokładnie zawartość talerza posługując się orientacja wg zegara (godzina 12 znajduje się najdalej od niej a 6 najbliżej). Usuń z talerza przybranie i wszystkie elementy, które nie nadają się do jedzenia. Niektórzy goście mogą poprosić cię o pokrojenie potrawy na kawałki, możesz to zrobić w kuchni przed jej podaniem.


 


 

Fakty

Nie ma jednej definicji niepełnosprawności Niepełnosprawność jest pojęciem względnym Jest wiele przyczyn niepełnosprawności Niepełnosprawność nie wynika tylko z ograniczeń człowieka Niepełnosprawność jest zjawiskiem wielowymiarowym i ponadczasowym Niepełnosprawność nie jest karą za grzechy

Niepełnosprawność, choroba i zdrowie to odrębne stany psychofizjologiczne człowieka

Każdy może stać się człowiekiem niepełnosprawnym

Osoby z niepełnosprawnością żyją w każdej części świata W Polsce jest ponad 5 milionów ludzi z niepełnosprawnością Liczba osób z niepełnosprawnością wciąż wzrasta

Osoby z niepełnosprawnością stanowią największą mniejszość na Świecie Brak wiedzy o niepełnosprawności jest przyczyną powstawania mitów stereotypów

Istnieje wiele szkodliwych mitów i stereotypów związanych niepełnosprawnością

Mity i stereotypy tworzą nieprawdziwy obraz osób z niepełnosprawnością Osoby z niepełnosprawnością stanowią zróżnicowaną grupę Nie każda osoba niewidoma zupełnie nic nie widzi Nie każda osoba niewidoma zna brajla Nie każda osoba niewidoma ma absolutny słuch Osoby z niepełnosprawnością to nie tylko te na wózkach inwalidzkich To, że ktoś jest niepełnosprawny, nie oznacza, że jest niemądry Najsilniej na człowieka oddziałuje najbliższe otoczenie Wychowanie empatyczne każdemu zapewnia poczucie bezpieczeństwa Rodzina i bliscy wyznaczają prospołeczność człowieka Akceptacja siebie i innych pomaga pokonywać niesprzyjające okoliczności Każdy ma prawo być traktowany zgodnie ze swoim wiekiem Seksualność jest jednym z wymiarów ludzkiego funkcjonowania Prawa seksualne są uniwersalnymi prawami człowieka

Niepełnosprawność nie odbiera człowiekowi godności

Ludzie z niepełnosprawnością mają równe prawa i równe obowiązki

Osoby z niepełnosprawnością potrzebują wsparcia, a nie litości i wyręczania

Osoby z niepełnosprawnością też mogą nieść pomoc innym

Edukacja i praca stanowią podstawę niezależności i poczucia własnej wartości

Niepełnosprawność potęgują bariery

Istnieje znacznie więcej barier niż tylko architektoniczne

Niewiedza i strach są trudniejsze do pokonania niż schody

Przyjazne otoczenie służy wszystkim ludziom, bez względu na ich sprawność

Każdy ma swój udział w budowaniu Świata bez barier

Skutki niepełnosprawności może ograniczyć edukacja społeczeństwa

Nowe technologie zwiększają życiową samodzielność osób z

niepełnosprawnością

Nowe technologie wspomagają działania pro integracyjne i normalizacyjne Nowe technologie, chociaż ułatwiają życie, nie przywracają sprawności


 


 

Postulaty

Wszyscy powinni mieć wiedzę na temat niepełnosprawności

Można w różnym wieku i na różne sposoby oswajać z tematyka

niepełnosprawności

Poznanie człowieka powinny wspierać serce i rozum Osoby z niepełnosprawnością należy zrozumieć i zaakceptować

Niepełnosprawność nie może być przyczyną dyskryminacji

Należy tworzyć sprawne mechanizmy wyrównywania szans

Prawa osób z niepełnosprawnością powinny być promowane, szanowane i

respektowane

Potrzeby i prawa osób z niepełnosprawnością powinny być odbierane naturalnie Trzeba tworzyć otoczenie bezpieczne i wygodne dla wszystkich użytkowników Kwestie ekonomiczne nie powinny być stawiane ponad prawami człowieka Należy szukać uniwersalnych rozwiązań usprawniających życie człowieka Należy łamać stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnością Należy szanować prawo osób z niepełnosprawnością do samodzielności Należy wspierać, a nie wyręczać osoby z niepełnosprawnością Należy odchodzić od mówienia o ludziach w kontekście ich niepełnosprawności Należy zwracać uwagę na język i styl mówienia o niepełnosprawności Należy traktować innych tak, jak chciałoby się być traktowanym

 

 

5. KONWENCJA O PRAWACH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH


 

Co to jest?

6 września 2012 roku Polska ratyfikowała Konwencję o prawach osób

niepełnosprawnych. Konwencja to pierwszy międzynarodowy akt prawny, który

w kompleksowy sposób mówi o kwestiach niepełnosprawności.

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych określa, co należy robić, aby

wszystkie prawa człowieka i podstawowe wolności - które są przecież

przywilejem każdego - były rzeczywiście dostępne także dla osób

niepełnosprawnych.

Cel Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

..Celem niniejszej Konwencji jest popieranie, ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby niepełnosprawne oraz popieranie poszanowania ich przyrodzonej godności.

Do osób niepełnosprawnych zaliczają się te osoby, które mają długotrwałe fizyczne, umysłowe, intelektualne lub dotyczące zmysłów uszkodzenia mogące, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w społeczeństwie, na zasadach równości z innymi osobami" (artykuł 1).

Konwencja została zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 13

grudnia 2006 roku i weszła w życie 3 maja, dwa lata później. Unia Europejska

jako związek państw przystąpiła do Konwencji 23 grudnia 2010 roku.

Do tej chwili Konwencję ratyfikowało 119 państw, a jej sygnatariuszami, czyli

tymi, które wyraziły chęć podpisania są 153 państwa.

Co ratyfikacja Konwencji znaczy dla Polski?

Polska ratyfikując Konwencję zobowiązała się do respektowania wszystkich zawartych w niej idei i zasad.

W ten sposób Konwencja stała się częścią naszego prawa, a władze wszystkich szczebli i społeczeństwo zostały zobowiązane do stosowania jej postanowień w codziennym życiu.

Jakie są najważniejsze założenia Konwencji? Zapisy we Wprowadzeniu (preambule) mówią:

wsparcia i ochrony praw człowieka potrzebują zwłaszcza te osoby niepełnosprawne, które w życiu społecznym napotykają na szczególnie wiele barier.

za najważniejsze czynniki negatywnie wpływające na sytuację osób niepełnosprawnych Konwencja uznaje:

postawy społeczne

bariery architektoniczne i komunikacyjne

bariery prawne (nie dostosowane lub przestarzałe przepisy)

ograniczony dostęp do edukacji, opieki zdrowotnej, dóbr kultury

Często utrudniają one osobom niepełnosprawnym pełny i efektywny udział w

życiu społecznym na zasadach równości z innymi.

W Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych mówi się także, w jaki sposób będzie wprowadzana w życie, określając już na wstępie obowiązki państw, które ją podpisały (artykuł 31).


 

6. STANDARD TYFLOAREAź (TA) OTOCZENIE PRZYJAZNE DLA NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH


 

System oznakowań polisensorycznych


 

Aby osoby z uszkodzonym wzrokiem mogły swobodnie, samodzielnie poruszać się, nie wystarczy, że zdobędą umiejętności z orientacji przestrzennej. Muszą jeszcze mieć możliwość pozyskiwania informacji gdzie się znajdują i jak wygląda otoczenie, w którym przebywają oraz powinni móc skorzystać z urządzeń, które napotykają. TYFLOAREAź to:

1. standard składający się ze spójnych i kompleksowych zasad, rozwiązań
urbanistycznych i architektonicznych oraz oznakowań, dzięki zastosowaniu których obiekt i jego otoczenie stają się dostępne dla niewidomych i słabowidzących,

2. obiekt, który spełnia wymogi systemu z punktu 1.

Standard TA zawiera wytyczne dotyczące informacji: dźwiękowych,
głosowych,
wizualnych

i dotykowych o otoczeniu, w którym mogą przebywać osoby niewidome i niedowidzące. Jego zadaniem jest ujednolicenie systemów mających na celu wskazanie danego obiektu, poinformowanie o jego wyglądzie i doprowadzenie do wybranego w nim punktu.

Obiekty spełniające warunki powyższej definicji mogą być oznaczone znakiem TA.


 


 

Pojęcia:

  1. Tyflologia (z gr. typhlos - niewidomy) - nauka zajmująca się problemami całkowitej lub częściowej utraty wzroku.

  2. Area to dowolny ograniczony obszar na płaszczyźnie lub trójwymiarowa forma zamknięta.

  3. Oznakowania polisensoryczne - wielozmysłowe, a więc dedykowane wszystkim zmysłom, nie tylko wzrokowi.


 


 

Zadaniem systemu oznakowań jest wskazanie położenia Obiektu w przestrzeni, tak by było możliwe trafienie do niego bez konieczności jego widzenia, poinformowanie o jego wyglądzie, kształcie, o rozmieszczeniu poszczególnych jego elementów, jak: drzwi, korytarze, pokoje, windy, schody, urządzenia techniczne, elementy architektoniczne i estetyczne, umożliwiające bezwzrokowe trafienie do wybranych punktów.

Obiekty stają się Tyfloareą w wyniku naturalnego ukształtowania terenu lub ich specjalnego przystosowania poprzez zastosowanie odpowiednich do ich charakteru rozwiązań technicznych, informacyjnych i architektonicznych.

Przez obiekt rozumiemy dowolną przestrzeń publiczną, zarówno w jej całościowej formie, jak też elementach składających się na tę całość: tereny zielone, zabudowane, różnorodne formy urbanistyczne i architektoniczne, również techniczne i małą architekturę. Ze względu na sposób udostępnienia można obiekty podzielić na: miejsca związane z transportem publicznym, środki transportu, zurbanizowane tereny zielone, obiekty sportowe, budynki.

Obiekty spełniające kryteria dotyczące ich dostępności dla osób niewidomych

i słabowidzących zgodnie ze szczegółowymi wytycznymi stają się Tyfloareami, czyli obiektami TA.

System oznakowań TA realizują następujące rozwiązania techniczne:
• dźwiękowa lub głosowa informacja identyfikująca na żądanie (np. o numerze
linii
tramwajowej

i kierunku jazdy, przejściu lub wejściu do budynku) - jest ona uruchamiana przez niewidomego;

 

Wymienione powyżej elementy muszą mieć taką formę i kolorystykę, żeby były dostępne dla wszystkich osób z dysfunkcją wzroku. Również wszystkie zastosowane urządzenia muszą być dostosowane do potrzeb osób z uszkodzonym wzrokiem.

Standard TYFLOAREAź oprócz specjalnych oznakowań wymaga, aby każdy terminal lub przycisk np. domofon, przyciski w windzie i pojazdach, bankomat, automat do wydawania numerków w urzędzie, a następnie wywołujący interesantów, itp. były dostępne dla osób z dysfunkcją wzroku. W urzędach, bankach itp. musi być techniczna możliwość osobistego zapoznania się przez osobę niewidomą lub słabo widzącą z każdym ..rzędowym dokumentem i skorzystania z niego w brajlu, w powiększonym druku bądź też w formie dźwiękowej. Dotykowe symbole powinny być maksymalnie zgodne z powszechnie stosowanymi, a w razie niemożliwości minimalnie uproszczone. Parametry każdego z powyższych elementów: zastosowane symbole, kolorystyka, materiały i urządzenia, sposób wykonania i zamocowania, wymiary itp. muszą być odpowiednie dla niewidomych i słabowidzących, ale nie dokuczliwe dla pozostałych użytkowników.

Wykorzystując powyższe elementy należy oznaczyć całą przestrzeń: dojście do obiektu, jego otoczenie oraz sam obiekt. Dana przestrzeń powinna być tak oznaczona i opisana, żeby niewidomy mógł przyjść sam, a jak przyjdzie z przewodnikiem, to będzie miał te same informacje co on, a nawet żeby mógł przyjść z dzieckiem jako jego opiekun.